Monitoring VPS Với Prometheus + Grafana 2026: Giám Sát Hiệu Năng 24/7, Cảnh Báo Telegram

Tải và giải nén Node Exporter

# Tạo user riêng cho node_exporter (không chạy dưới root)
sudo useradd --no-create-home --shell /bin/false node_exporter

# Tải bản mới nhất (kiểm tra https://github.com/prometheus/node_exporter/releases)
cd /tmp
wget https://github.com/prometheus/node_exporter/releases/download/v1.8.2/node_exporter-1.8.2.linux-amd64.tar.gz

# Giải nén
tar xzf node_exporter-1.8.2.linux-amd64.tar.gz
sudo mv node_exporter-1.8.2.linux-amd64/node_exporter /usr/local/bin/
sudo chown node_exporter:node_exporter /usr/local/bin/node_exporter

Tạo systemd service

sudo nano /etc/systemd/system/node_exporter.service

Dán nội dung sau:

[Unit]
Description=Node Exporter
After=network.target

[Service]
User=node_exporter
Group=node_exporter
Type=simple
ExecStart=/usr/local/bin/node_exporter \
    --collector.systemd \
    --collector.processes \
    --web.listen-address=:9100

[Install]
WantedBy=multi-user.target

Khởi động Node Exporter

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable node_exporter
sudo systemctl start node_exporter
sudo systemctl status node_exporter

# Kiểm tra metrics đã expose chưa
curl http://localhost:9100/metrics | head -20

Nếu thấy output dạng node_cpu_seconds_total{...} là thành công!

Tải và cài đặt Prometheus

# Tạo user
sudo useradd --no-create-home --shell /bin/false prometheus

# Tạo thư mục
sudo mkdir -p /etc/prometheus /var/lib/prometheus
sudo chown prometheus:prometheus /etc/prometheus /var/lib/prometheus

# Tải Prometheus
cd /tmp
wget https://github.com/prometheus/prometheus/releases/download/v2.55.1/prometheus-2.55.1.linux-amd64.tar.gz
tar xzf prometheus-2.55.1.linux-amd64.tar.gz

# Copy binary và console libraries
sudo cp prometheus-2.55.1.linux-amd64/prometheus /usr/local/bin/
sudo cp prometheus-2.55.1.linux-amd64/promtool /usr/local/bin/
sudo cp -r prometheus-2.55.1.linux-amd64/consoles /etc/prometheus/
sudo cp -r prometheus-2.55.1.linux-amd64/console_libraries /etc/prometheus/
sudo chown -R prometheus:prometheus /etc/prometheus

Cấu hình prometheus.yml

sudo nano /etc/prometheus/prometheus.yml

Dán nội dung sau (thay YOUR_VPS_IP bằng IP thật của VPS):

global:
  scrape_interval: 15s
  evaluation_interval: 15s

alerting:
  alertmanagers:
    - static_configs:
        - targets:
          - localhost:9093

rule_files:
  - "/etc/prometheus/alert.rules.yml"

scrape_configs:
  - job_name: "prometheus"
    static_configs:
      - targets: ["localhost:9090"]

  - job_name: "node_exporter"
    static_configs:
      - targets: ["localhost:9100"]
        labels:
          instance: "vps-primary"
          env: "production"

Tạo systemd service cho Prometheus

sudo nano /etc/systemd/system/prometheus.service

[Unit]
Description=Prometheus
After=network.target

[Service]
User=prometheus
Group=prometheus
Type=simple
ExecStart=/usr/local/bin/prometheus \
    --config.file=/etc/prometheus/prometheus.yml \
    --storage.tsdb.path=/var/lib/prometheus \
    --storage.tsdb.retention.time=15d \
    --web.listen-address=:9090 \
    --web.enable-lifecycle

[Install]
WantedBy=multi-user.target

Khởi động Prometheus

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable prometheus
sudo systemctl start prometheus
sudo systemctl status prometheus

# Kiểm tra web UI
curl http://localhost:9090/-/healthy

Truy cập http://YOUR_VPS_IP:9090 để xem Prometheus Web UI. Vào Status → Targets để kiểm tra Node Exporter đã được scrape thành công chưa (state phải là UP).

Cài Grafana từ official repo

# Cài đặt dependencies
sudo apt-get install -y apt-transport-https software-properties-common wget

# Thêm GPG key và repo
sudo mkdir -p /etc/apt/keyrings/
wget -q -O - https://apt.grafana.com/gpg.key | gpg --dearmor | sudo tee /etc/apt/keyrings/grafana.gpg > /dev/null
echo "deb [signed-by=/etc/apt/keyrings/grafana.gpg] https://apt.grafana.com stable main" | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/grafana.list

# Cài đặt
sudo apt-get update
sudo apt-get install -y grafana

Khởi động Grafana

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable grafana-server
sudo systemctl start grafana-server
sudo systemctl status grafana-server

Truy cập http://YOUR_VPS_IP:3000 — đăng nhập với admin / admin. Bạn sẽ được yêu cầu đổi mật khẩu ngay lần đầu.

Thêm Prometheus Data Source

Trong Grafana UI: Menu → Connections → Data Sources → Add data source → Prometheus. Nhập URL http://localhost:9090 → Click Save & Test. Nếu thấy tick xanh là kết nối thành công!

Tạo file alert.rules.yml

sudo nano /etc/prometheus/alert.rules.yml

groups:
  - name: vps_alerts
    rules:
      - alert: HighCPUUsage
        expr: 100 - (avg(rate(node_cpu_seconds_total{mode="idle"}[5m])) * 100) > 80
        for: 5m
        labels:
          severity: warning
        annotations:
          summary: "CPU VPS vượt 80%"
          description: "CPU đang ở mức {{ $value | humanize }}% trong 5 phút qua."

      - alert: HighMemoryUsage
        expr: (1 - (node_memory_MemAvailable_bytes / node_memory_MemTotal_bytes)) * 100 > 90
        for: 5m
        labels:
          severity: critical
        annotations:
          summary: "RAM VPS vượt 90%"
          description: "RAM còn trống rất ít — {{ $value | humanize }}% đã sử dụng."

      - alert: HighDiskUsage
        expr: 100 - ((node_filesystem_avail_bytes{mountpoint="/"} / node_filesystem_size_bytes{mountpoint="/"}) * 100) > 85
        for: 10m
        labels:
          severity: warning
        annotations:
          summary: "Disk / vượt 85%"
          description: "Ổ đĩa / đã dùng {{ $value | humanize }}%."

      - alert: InstanceDown
        expr: up == 0
        for: 2m
        labels:
          severity: critical
        annotations:
          summary: "VPS {{ $labels.instance }} không phản hồi"
          description: "Node Exporter trên {{ $labels.instance }} đã DOWN hơn 2 phút."

Reload Prometheus để áp dụng rules

# Kiểm tra syntax (không bắt buộc nhưng nên làm)
sudo -u prometheus promtool check rules /etc/prometheus/alert.rules.yml

# Reload (vì đã bật --web.enable-lifecycle)
curl -X POST http://localhost:9090/-/reload

Tạo Telegram Bot và lấy Chat ID

1. Mở Telegram, chat với @BotFather → Gửi lệnh /newbot → Đặt tên và username cho bot
2. Nhận Bot Token (dạng 123456789:ABCdefGHIjklMNOpqrsTUVwxyz)
3. Chat với bot vừa tạo (gửi bất kỳ tin nhắn nào)
4. Lấy Chat ID: truy cập https://api.telegram.org/bot<TOKEN>/getUpdates — tìm "chat":{"id":123456789}

Cài đặt Alertmanager

# Tải Alertmanager
cd /tmp
wget https://github.com/prometheus/alertmanager/releases/download/v0.28.0/alertmanager-0.28.0.linux-amd64.tar.gz
tar xzf alertmanager-0.28.0.linux-amd64.tar.gz
sudo cp alertmanager-0.28.0.linux-amd64/alertmanager /usr/local/bin/
sudo cp alertmanager-0.28.0.linux-amd64/amtool /usr/local/bin/

# Tạo thư mục config
sudo mkdir -p /etc/alertmanager /var/lib/alertmanager
sudo useradd --no-create-home --shell /bin/false alertmanager
sudo chown -R alertmanager:alertmanager /etc/alertmanager /var/lib/alertmanager

Cấu hình Alertmanager với Telegram

sudo nano /etc/alertmanager/alertmanager.yml

Thay YOUR_BOT_TOKEN và YOUR_CHAT_ID bằng giá trị thật:

global:
  telegram_api_url: "https://api.telegram.org"

route:
  receiver: "telegram"
  group_by: ["alertname", "severity"]
  group_wait: 10s
  group_interval: 5m
  repeat_interval: 4h

receivers:
  - name: "telegram"
    telegram_configs:
      - bot_token: "YOUR_BOT_TOKEN"
        chat_id: YOUR_CHAT_ID
        parse_mode: "HTML"
        message: |
          🚨 {{ .Status | toUpper }}
          Alert: {{ .CommonAnnotations.summary }}
          Chi tiết: {{ .CommonAnnotations.description }}
          Severity: {{ .CommonLabels.severity }}

Tạo systemd service và khởi động

sudo nano /etc/systemd/system/alertmanager.service

[Unit]
Description=Alertmanager
After=network.target

[Service]
User=alertmanager
Group=alertmanager
Type=simple
ExecStart=/usr/local/bin/alertmanager \
    --config.file=/etc/alertmanager/alertmanager.yml \
    --storage.path=/var/lib/alertmanager \
    --web.listen-address=:9093

[Install]
WantedBy=multi-user.target

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable alertmanager
sudo systemctl start alertmanager
sudo systemctl status alertmanager

Truy cập http://YOUR_VPS_IP:9093 để kiểm tra Alertmanager UI.

Test cảnh báo

Cách nhanh nhất để test: tạm dừng Node Exporter trong 2 phút → bạn sẽ nhận được alert InstanceDown qua Telegram:

sudo systemctl stop node_exporter
# Đợi 2-3 phút → check Telegram → có tin nhắn alert!
sudo systemctl start node_exporter

Cài Nginx và tạo user/password

sudo apt install -y nginx apache2-utils

# Tạo file .htpasswd (thay 'admin' bằng username bạn muốn)
sudo htpasswd -c /etc/nginx/.htpasswd admin
# Nhập password 2 lần

Cấu hình Nginx reverse proxy cho Grafana

sudo nano /etc/nginx/sites-available/grafana

server {
    listen 80;
    server_name grafana.yourdomain.com;

    auth_basic "Grafana Monitoring";
    auth_basic_user_file /etc/nginx/.htpasswd;

    location / {
        proxy_pass http://localhost:3000;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
    }
}

sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/grafana /etc/nginx/sites-enabled/
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx

Firewall — Chỉ mở port cần thiết

sudo ufw allow 22/tcp      # SSH
sudo ufw allow 80/tcp      # HTTP (cho reverse proxy)
sudo ufw allow 443/tcp     # HTTPS (nếu có SSL)
# KHÔNG mở 9090, 9100, 9093 ra ngoài!
sudo ufw enable

Các port Prometheus (:9090), Node Exporter (:9100), Alertmanager (:9093) chỉ nên listen trên localhost hoặc internal network. Nginx reverse proxy sẽ là gateway duy nhất ra Internet.